jezyk ojczysty polski czy grecki

Mój język ojczysty – polski czy grecki?

Z okazji Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego, który przypada na 21 lutego, postanowiłam podzielić się z Wami moimi rozważaniami na temat mojego języka ojczystego. Jestem ciekawa, czy ktoś z Was ma podobne doświadczenia lub przemyślenia na ten temat.  

Kim jestem – Polką czy Greczynką?

Urodziłam się w Polsce, moi rodzice są Polakami, jednak w wieku 6 lat wyjechałam wraz z rodziną do Grecji, i już nigdy do Polski na stałe nie wróciłam.

W Grecji jestem Polką, a w Polsce – Greczynką. Chociaż już od kilku lat i to się zaczęło zmieniać, ponieważ gdy mówię, ile lat spędziłam w Grecji, to zazwyczaj odpowiedź od Greków brzmi: To ty już Greczynka jesteś, nie Polka!

Ja sama uważam siebie za Polkę, której los wybrał na ojczyznę Grecję.

Który język jest moim ojczystym?

Od momentu, gdy jako dziecko zamieszkałam w Grecji, uczyłam się jednocześnie dwóch języków: polskiego i greckiego. Językiem polskim posługiwałam się w domu i w szkole, natomiast na zajęciach pozaszkolnych i w życiu codziennym mówiłam po grecku.

Dzięki temu wyrosłam na osobę dwujęzyczną, czyli taką, która posługuje się płynnie dwoma językami. Płynnie nie oznacza, że bez błędów, bo każdy robi błędy, nawet jeśli mówi tylko jednym językiem. Ja natomiast tych błędów robię znacznie więcej, bo aż w dwóch językach 🙂

To, że mówię dwoma językami, zawdzięczam moim rodzicom, którzy nie ograniczali mojego kontaktu z żadnym językiem. Niestety znam dzieci, które urodziły się w Grecji, a po grecku nie mówią, ponieważ są zamknięte w polskim środowisku. Albo na odwrót. Uważam, że jest to krzywdzące dla tych dzieci, ponieważ od urodzenia mogłyby poznać biegle dwa języki, co w przyszłości na pewno by im się przydało.

Moja językowa historia

Dopóki chodziłam do szkoły, język polski był częściej obecny w moim życiu. W końcu w tym języku się uczyłam historii, geografii, pisałam wypracowania, wkuwałam regułki gramatyczne. Języka greckiego też się uczyłam w szkole, ale były to raczej lekcje luźne, poświęcone na odrabianie prac domowych z innych przedmiotów i w zasadzie żaden z uczniów nie przejmował się nauczycielką, która nie potrafiła nam zwrócić uwagi po polsku.

Sytuacja zmieniła się, gdy poszłam na studia w Grecji. Na następnych kilka lat język polski zniknął z mojego życia, ponieważ wszystkie zajęcia odbywały się po angielsku i po grecku (studiowałam filologię grecką i angielską). Wypracowania, sprawdziany, egzaminy – wszystko było w tych dwóch językach. Językiem polskim mówiłam tylko w domu, ale było to na tyle mało, że w pewnym momencie zauważyłam, że zaczyna mi brakować słów.

Wtedy tym się nie przejmowałam, bo skoro uważałam siebie za Polkę, to jak mogłabym zapomnieć własnego języka? Trudności przyszły trochę później, gdy wyjechałam na studia do Anglii, gdzie wybrałam kierunki tłumaczeniowy na język polski.

Okazało się, że zapomniałam, jak poprawnie pisać po polsku (nie mówię o ortografii, bo z tego zawsze byłam dobra, ale tworzyłam jakieś dziwne konstrukcje, które były nielogiczne znaczeniowo). Uświadomiłam sobie, że jeśli chcę zostać tłumaczem, to muszę odświeżyć sobie wiadomości o języku polskim.

Przez kilka następnych lat siedziałam z książkami do gramatyki polskiej i greckiej i na nowo uczyłam się tych języków. Będąc zwykłym użytkownikiem języka, nie zawsze zwraca się uwagę na przecinki i inne tego typu drobnostki, które jednak wpływają na przekazywany komunikat, a które tłumacz musi dokładnie zbadać i przełożyć na inny język.

Najbardziej brakowało mi kontaktu z żywym językiem polskim. Nie oglądam polskiej telewizji ani nie czytam wiadomości po polsku, dlatego też zaczęłam myśleć o pisaniu. Tak między innymi narodził się ten blog, dzięki któremu mogę pracować nad moim językiem polskim praktycznie każdego dnia.

W jakim języku mówię na co dzień?

To zależy od sytuacji. Z rodzicami rozmawiam po polsku, z siostrą używamy mieszanki polsko-greckiej (czyli takich słów, które w danym momencie przychodzą nam do głowy, czasem jest to dziwny zlepek tych dwóch języków), z moim partnerem mówię po grecku, a ze względu na to, że mieszkam w Londynie to ze znajomymi używamy głównie języka angielskiego.

Jak język grecki zmienił moje postrzeganie świata?

Mówi się, że w każdym języku, którym się posługujemy, kreujemy sobie inną osobowość. Coś w tym musi być, ponieważ każdy język przedstawia świat trochę inaczej. W swoim życiu uczyłam się hiszpańskiego, norweskiego, francuskiego oraz czeskiego i rzeczywiście przez pryzmat języka można odbierać świat zupełnie inaczej.

Ale co takiego „innego” jest w greckim postrzeganiu świata? Bardzo dużo. Poniżej przedstawiam kilka punktów:

  • Bardzo szybko przechodzi się z osobami nieznajomymi na „ty” i to nie ma znaczenia, czy jest to osoba w tym samym wieku, czy starsza. Pamiętam, jak byłam w szoku, gdy moja nauczycielka tańca (około 20 lat starsza ode mnie) kazała mi do siebie mówić po imieniu. Ja miałam wtedy 10 lat. W Polsce byłoby to nie do przyjęcia.
  • Zwraca się uwagę na język ciała, bo nie wszystko wyraża się słowami. Wiem, że w każdym języku mowa ciała jest ważna, ale w języku greckim można przekazać bardzo dużo informacji tylko poprzez użycie mimiki czy gestów. Więcej o greckich gestach przeczytacie tutaj.
  • Nie wszystkie wyrazy można przetłumaczyć, ponieważ język opisuje rzeczywistość zakorzenioną mocno w kulturze danego narodu. I tak np. Grecy są bardzo dumni ze swojego filotimo”, którego nie można przetłumaczyć jednym słowem na żaden inny język. Filotimo to poczucie honoru, dumy, szacunku i poświęcenia. To stawianie innych ponad siebie bez oczekiwania niczego w zamian. To bycie dobrym człowiekiem z czystym sercem. Polskiego „górala” też nie można przetłumaczyć na grecki bez opisania, kim taki człowiek jest i co robi.

Każdy język jest inny i odzwierciedla rzeczywistość znaną tylko użytkownikom danego języka, dlatego też…

DBAJMY O NASZ JĘZYK OJCZYSTY

Uważam, że obowiązkiem Polaków (czy to w Polsce, czy za granicą) jest ochrona naszego języka. Język polski, podobnie jak grecki, są językami niszowymi, co oznacza, że posługuje się nimi tylko określona liczba ludzi na świecie. Warto zatem o niego dbać, bo jest to piękny język. Zwłaszcza rodzice mieszkający za granicą powinni zwrócić uwagę na mowę ojczystą ich dzieci, ale też nie zamykać im dostępu do innych języków. Jest to ogromna inwestycja w przyszłość dzieci.

Czy zgadzacie się ze mną, że o język ojczysty należy dbać? Czy mieliście podobne doświadczenia do moich? Dajcie znać w komentarzu. Chętnie o nich poczytam.

11 thoughts on “Mój język ojczysty – polski czy grecki?”

  1. Co do języków, najważniejsze jest, żeby używać czystego języka, tzn. z jak najmniejszą liczbą anglicyzmów i innych zapożyczeń, unikać przekleństw i korzystać z pełnego jego bogactwa. Język to lepsza inwestycja niż niejeden konkretny dział wiedzy albo niejedne studia.

  2. Καλημέρα.
    Ostatnie 14 lat Grecja stała sie moją drugą ojczyzna. Czuję się jednak Polką w Grecji. I prawdę mówiąc wolę tego nie zmieniać.
    Jestem matką Polką w Grecji. Mój syn ma 10 lat. W miejscowości, w której mieszkamy, jestem jedyną Polką między zlepkiem wielu innych narodowości.
    Mój synek początkowo mówił w języku polskim. Tylko w języku polskim. Pewnego dnia jednak zauważyłam, że ciężko jest mu się porozumieć z innymi dziećmi (Grekami) i dlatego zawsze trzyma się gdzieś w kącie, gdzieś na uboczu.
    Zaprzestałam więc zwracać się do niego w moim języku. Od tej pory, a minęło 7 lat, Jaś wspaniałe włada językiem greckim (urozmaicił i wzbogacił swój słownik), wspaniale włada też językami angielskim i włoskim. Nie ma żadnych problemów w szkole (dodam tylko, że jego klasa to zaledwie 11 dzieci, w tym 3 Greków).
    Ostatnie 7 lat też dla mnie było nauką języka greckiego. Pisze, czytam i płynnie “używam” tego języka.
    Czasem spotykam się z opinią, że decyzja która podjęłam przed kilkoma laty nie była słuszną. Uważam jednak, że przyniosła nam obojgu same zalety. A mój język, polski, nauczy się gdy go wrzucę na głęboką wodę 😉

    1. Dziękuję Aldono za podzielenie się swoją historią. Brawo za to, że podjęłaś taką decyzję, która jest słuszna dla Ciebie i Twojego syna! (a wierzę, że nie było łatwo, bo jak wybrać, który język powinien być ważniejszy?) Jeśli syn uzna w przyszłości, że chce się nauczyć polskego, to na pewno się go nauczy. Pozdrawiam.

  3. Pięknie o tym napisałaś, Żaneto!
    Mnie jest tylko przykro, kiedy obserwuję rodziców – imigrantów, którzy pozwalają dzieciom na zaniedbanie ojczystego języka. Przykład: Polka wychodzi za mąż za Anglika (mieszkam w Anglii, więc przykład z mojego “podwórka”), wspólne dziecko mówi wyłącznie po angielsku. Szkoda, wielka szkoda:-(
    I zgadzam się z tym, że o swój język ojczysty powinniśmy dbać. Szczególnie Ci z nas, których los rzucił poza granice kraju. Sama po sobie widzę, jak mój polski ubożeje. Dlatego jednym z moich celów językowych na ten rok jest zadbanie również o swój własny język. Zwracanie większej uwagi na to jak mówię, więcej pisania, czytanie o języku polskim.

  4. Sebastian Górski

    Zauważyłem, że użycie języka danego kraju (nawet nieudolnie) tj. np. greckiego w Grecji sprawia, że znikają bariery i lody topnieją. Nasz rozmówca staje się bardzo pomocny. A jeszcze jak rozmówca dowie się, że mimo tego, że ja nie jestem Grekiem ale mój dziadek jest dodaje rozluźnienia całej rozmawia i czasem trafi mi się jakjakiś “gratis”:)

    1. Grecy bardzo lubią, gdy obcokrajowcy próbują mówić po grecku, ponieważ są bardzo dumni ze swojego języka, ale też mają świadomość, że nie jest to łatwy język. A “gratis” jest przez nich zawsze chętnie dorzucany 🙂

  5. Znajmość języka pozwala czuć się w obcym kraju trochę jak u siebie. Ja znam oprócz polskiego dobrze 2 języki tj angielski i rosyjski dzięki czemu zarówno w Anglii do której czasem zaglądam jak i na wschód od Buga gdzie czasem też bywam czuję się właściwie jak w kraju. Z Greki sporo rozumiem ale słabo mówię jednakże sprawia mi ogromną frajdę kiedy mogę przetłumaczyć coś mojej rodzinie na wakachach. Wydaje mi się że ciężko jest znać więcej niż 2,3 języki dobrze bo wymaga to ciągłego obcowania z językiem a więc czasu na uczenie i przypominanie oraz praktyki A raczej rzadko zmieniamy stałe miejsce zamieszkania lub otoczenie aby co chwila używać innego języka

      1. Też mi się podoba 🙂 Może mogłabyś przygotować grafikę i pytanie na fb odnośnie powodów dla których Polacy uczą się języka greckiego? Fajnie byłoby poczytać i dowiedzieć się, co skłoniło innych do wyboru tego niszowego języka 🙂

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.