O polskich Świętach Bożego Narodzenia… po grecku

Czy Wy też zastanawiacie się czasem, jak opowiedzieć Grekom o polskich tradycjach bożonarodzeniowych? Muszę przyznać, że też czasem mam z tym problem – po prostu zapominam odpowiednich słów, żeby opisać dokładnie co robimy, co jemy itd. Więc dzisiejszy wpis piszę i dla Was, i dla siebie, żebyśmy mogli wspólnie opowiedzieć naszym Grekom o polskich świętach…po grecku.

Χριστούγεννα στην Πολωνία

Τα Χριστούγεννα στην Πολωνία είναι η πιο μαγική εποχή. Όλοι, μικροί και μεγάλοι, χαίρονται που θα περάσουν λίγες μέρες με τους δικούς τους, που θα καθίσουν σε ένα τραπέζι και θα μοιράσουν πολλά δώρα μεταξύ τους.

Η προετοιμασία για τις γιορτές ξεκινάει στην καθολική εκκλησία τέσσερις εβδομάδες πριν την γέννηση του Χριστού. Η περίοδος αυτή λέγεται Adwent και είναι περίοδος νηστείας. Σε αντίθεση όμως με την νηστεία στην ορθόδοξη εκκλησία πριν από το Πάσχα, οι Πολωνοί επιλέγουν μόνοι τους από ποια φαγητά ή από ποιους πειρασμούς θα απέχουν στην προσπάθειά τους να έχουν εσωτερική γαλήνη και αρμονία.

Η νηστεία τελειώνει στις 24 Δεκεμβρίου το βράδυ, δηλαδή την Παραμονή των Χριστουγέννων, που λέγεται Wigilia. Αυτή είναι και η πιο σημαντική ημέρα των Χριστουγέννων. Ο εορτασμός ξεκινάει όταν εμφανιστεί το πρώτο άστρο στον ουρανό που συμβολίζει το Άστρο της Βηθλεέμ που οδήγησε τους μάγους και τους βοσκούς στη φάτνη του Χριστού (żłobek). Εκείνη την ώρα όλες οι οικογένειες συγκεντρώνονται γύρω από το τραπέζι για να ακολουθήσουν το παραδοσιακό δείπνο.

oplatek

Το γιορτινό τραπέζι είναι υποχρεωτικά στολισμένο με άσπρο τραπεζομάντιλο που συμβολίζει την αγνότητα και την αθωότητα. Στα παλιά χρόνια κάτω από το τραπεζομάντιλο σε ολόκληρο το τραπέζι τοποθετούνταν σανό (siano) ως σύμβολο της φάτνης, σήμερα το έθιμο λέει να στρώσουμε μόνο λίγο σανό στο κέντρο του τραπεζιού.

Πριν ξεκινήσει το γεύμα, το μεγαλύτερο μέλος της οικογένειας διαβάζει απόσπασμα από την Αγία Γραφή για την γέννηση του Χριστού. Μετά όλα τα μέλη της οικογένειας μοιράζουν μεταξύ τους opłatek, δηλαδή ένα είδος μπισκότου, και λένε ευχές για το νέο έτος.

Ακόμα και στις μέρες μας το δείπνο ξεκινάει από αυτήν την συμβολική κίνηση που είναι το μοίρασμα του ψωμιού, ως σύμβολο συμφιλίωσης, αγάπης και φιλίας. Το δείπνο της Παραμονής είναι νηστίσιμο (χωρίς κρέας, ζωικό λίπος, και στο παρελθόν χωρίς γαλακτοκομικά και γλυκά), αλλά πολύ πλούσιο, γιατί αποτελείται από μεγάλο αριθμό πιάτων. Σε πολλές περιοχές το παραδοσιακό δείπνο αποτελείται από δώδεκα πιάτα, επειδή αυτός είναι ο αριθμός των Αποστόλων – μαθητών του Χριστού, και ο αριθμός των μηνών μέσα στο χρόνο.

Το ένα σερβίτσιο στο τραπέζι μένει άδειο σε περίπτωση που εμφανιστεί κάποιος αναπάντεχος επισκέπτης. Σύμφωνα με την παράδοση είμαστε υποχρεωμένοι να τον δεχτούμε (όποιος και αν είναι αυτός), διαφορετικά θα έχουμε κακή τύχη.

uszka

Όλοι πρέπει να φάνε ή έστω να δοκιμάσουν και από τα 12 πιάτα. Το κυρίως πιάτο είναι το ψάρι, συνήθως ο κυπρίνος. Ένα άλλο πιάτο με ψάρι λέγεται (για αδιευκρίνιστους λόγους) ryba po grecku (δηλαδή ελληνικό ψάρι), αλλά ουδεμία σχέση έχει με την Ελλάδα. Τα υπόλοιπα πιάτα αποτελούνται από λάχανο, μανιτάρια, κόκκινο μπορς, ρέγκα, πιερόγκι (ζύμη με γέμιση από λάχανο και μανιτάρια, πιο σπάνια με τυρί), παπαρούνα. Από την επόμενη μέρα στο τραπέζι θα δούμε και άλλα πιάτα που περιέχουν κρέας, όπως το bigos που αποτελείται από λάχανο και κομμάτια κρέατος.

Ένα άλλο έθιμο λέει ότι δεν πρέπει να φάμε όλο το φαγητό από το πιάτο μας, αλλά να αφήσουμε λίγο για να φάνε οι ψυχές των αγαπημένων μας προσώπων που έφυγαν από τη ζωή, αλλά εκείνη την ημέρα βρίσκονται ανάμεσά μας.

Μετά το δείπνο όλοι η οικογένεια περιμένει για να ανοίξει τα δώρα που βρίσκονται ήδη τοποθετημένα κάτω από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο . Είναι η αγαπημένη στιγμή των παιδιών που ανυπομονούν να φάνε γρήγορα το φαγητό τους και να δουν τι τους έφερε ο Άγιος Βασίλης . Τα μεσάνυχτα οι Πολωνοί πηγαίνουν στην εκκλησία να παρακολουθήσουν τη λειτουργία που λέγεται Pasterka και λένε τα κάλαντα.

***

Ελπίζω να σας άρεσε αυτό το άρθρο και να μάθατε λίγο παραπάνω για τα έθιμα των πολωνικών Χριστουγέννων. Με την ευκαιρία σας εύχομαι χρόνια πολλά και να περάσετε όμορφα στην Ελλάδα ή στην Πολωνία.

Καλά Χριστούγεννα!

 

2 thoughts on “O polskich Świętach Bożego Narodzenia… po grecku”

  1. Szkoda, że zablokowane jest zaznaczanie tekstu. Na smartfonie po zaznaczeniu słowa w ten sposób uruchamiam słownik… Tu niestety się nie da.

    A ta blokada nie chroni przed plagiatem bo na komputerze wystarczy kliknąć ctrl+u i skopiować tekst z kodu html.

    1. Niestety, jest to najpopularniejszy sposób na kradzież cudzego tekstu, więc w ten sposób najłatwiej mi go zabezpieczyć (a takich przypadków było już kilka). Wiem, że może to być utrudnienie dla osób, które nie mają niczego złego na myśli, ale jak sama zauważyłaś są też inne sposoby na skopiowanie. Pozdrawiam.

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Tekst chroniony prawem autorskim. © 2017-2018 Żaneta Barska
%d bloggers like this: