Język grecki > Wyrażenia z mitologii greckiej cz. 2
wyrazenia z mitologii 2

Wyrażenia z mitologii greckiej cz. 2

W pierwszej części wpisu o wyrażeniach mitologicznych pisałam o jabłku niezgody, syzyfowej pracy, objęciach Morfeusza, koniu trojańskim i innych. Ten wpis zawiera kolejne wyrażenia z mitologii, które używamy w języku polskim.

Róg obfitości – symbol dostatku i obfitości. Zeus, jako małe dziecko, wychowywał się pod opieką kozy Amaltei. Pewnego dnia kozie złamał się jeden róg. Zeus pobłogosławił go i od tej pory róg napełniał się wszystkim, czego zapragnął jego posiadacz.

W języku greckim są dwie wersje tego wyrażenia: το κέρας της Αμάλθειας /to kieras tis amalthias/, czyli róg Amaltei, oraz το κέρας της αφθονίας /to kieras tis afthonias/, czyli róg obfitości (ale jest rzadziej używane).

Paniczny strach – panika, nagły napad lęku, przerażenia. Pan należał do orszaku boga wina Dionizosa. Słynął z ogromnej brzydoty i bardzo kochliwego serca. Powodował popłoch wśród nimf, które na jego widok uciekały jak najdalej. Stąd też takie przerażenie nazywa się panicznym.

Pan nazywa się ο Παν /o pan/ lub ο Πάνας /o panas/. W języku greckim nie ma wyrażenia z nim związanego, istnieje tylko słowo ο πανικός /o panikos/ czyli panika, co ma to samo znaczenie, co w języku polskim.

Scylla i Charybda – znaleźć się w sytuacji, w której każdy wybór jest zły, sytuacja bez wyjścia. W takiej sytuacji znalazł się Odyseusz powracający do Itaki. Musiał przepłynąć wąską cieśninę strzeżoną przez dwa potwory: Scyllę i Charybdę. Odyseuszowi udało się przepłynąć, tracąc po drodze 6 osób ze swojej załogi.

Η Σκύλλα και η Χάρυβδη /i skila kie i hariwdhi/ to grecki odpowiednik tego wyrażenia. Najczęściej mówimy ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη /anamesa sti skila kie ti hariwdhi/, czyli pomiędzy Scyllą a Charybdą.

wieniec laurowy po grecku

Wieniec laurowy – symbol zwycięstwa. Wieńcem laurowym ozdabiano głowy zwycięzców na igrzyskach w Grecji i Rzymie.

Dlaczego akurat „laurowy”? Grecki bóg Apollo zakochał się w Dafne (imię Δάφνη /dhafni/ oznacza „laur”), niestety dziewczyna nie odwzajemniała jego uczuć. Chcąc uciec od Apolla, poprosiła swojego ojca, aby jej pomógł. Jej ojciec, bóg rzeki, zamienił ją w drzewo laurowe. Na pamiątkę swojej ukochanej Apollo z gałęzi drzewa uplótł wieniec, który odtąd zdobił jego głowę. Od tej pory w igrzyskach organizowanych w Delfach na część boga Apollona zwycięzcom nakładano na głowę wieniec laurowy.

Po grecku mówi się το δάφνινο στεφάνι /to dhafnino stefani/, czyli dosłownie laurowy wianek.

Woda letejskawoda z rzeki Lete, której wypicie przynosiło zmarłym zapomnienie przeszłości przed przejściem na drugą stronę Hadesu. Po grecku mówi się το νερό της Λήθης /to nero tis lithis/, czyli woda Lete. (Η) λήθη /i lithi/ to starogreckie słowo oznaczające zapomnienie. Nie należy mylić z podobnym słowem (το) λίθος /to lithos/, które oznacza kamień.

Złote Runoskóra mitycznego skrzydlatego, złotego barana Chrysomallosa – cel wyprawy Argonautów. Była ona powieszona na dębowym drzewie w gaju Aresa, gdzie pilnował go smok. Zabrał je stamtąd Jazon. W znaczeniu przenośnym oznacza bogactwo, majątek, wielkie sprawy, rzeczy trudno osiągalne.

Po grecku powiemy το χρυσόμαλλο δέρας /to hrisomalo dheras/, czyli skóra Chrysomallosa. Słowo δέρας pochodzi ze starogreki i jest używane współcześnie tylko w tym wyrażeniu. Χρυσόμαλλος /hrisomalos/ oznacza złotowłosy i często można spotkać to słowo w literaturze.

Drakońskie prawo – bardzo surowe, okrutne prawo. Od imienia Drakona – prawodawcy ateńskiego, który sporządził restrykcyjny kodeks karny.

Po grecku wyrażenie to brzmi οι δρακόντειοι νόμοι /i dhrakondi nomi/, ale co ciekawe, częściej usłyszymy inne wyrażenie z przymiotnikiem δρακόντιος, a mianowicie τα δρακόντεια μέτρα /ta dhrakondia metra/, czyli drakońskie środki.

Nić życia – nić ludzkiego życia, którą przędły i przecinały Mojry, czyli boginie losu. Po grecku powiemy το νήμα της ζωής /to nima tis zois/. Wyrażenie to występuje zazwyczaj w połączeniu z czasownikiem κόβω /kowo/ – ucinać, przecinać.

Οd imienia Mojr pochodzi słowo το μοιραίο /to mireo/, co oznacza coś nieuchronnego, zwłaszcza śmierć. Podobne znaczenie ma przymiotnik ο μοιραίος /o mireos/.

***

Mimo że jest to już drugi wpis o wyrażeniach mitologicznych, nadal nie wyczerpuje on tematu. Dajcie znać, czy chcecie następną część z kolejnymi wyrażeniami. Jeśli tak, jakie wyrażenia chcecie, żebym opisała?

Udostępnij ten wpis

Share on facebook
Share on pinterest
Share on twitter
Share on linkedin
Share on print

Podobne wpisy

2 thoughts on “Wyrażenia z mitologii greckiej cz. 2”

  1. Chętnie poczytam o kolejnych wyrażeniach! Nie wiedziałem, że słowo panika pochodzi od Pana, bardzo ciekawe. 🙂 Od siebie dorzucę ciekawostkę o Złotym Runie – mieszkańcy Kolchidy, do której płynęli Argonauci, używali baraniego runa do filtrowania drobinek złota w rzekach – a wieść o tym przekształciła się w mit o złotym baranie. 🙂

  2. Nie miałem pojęcia, że słowo panika pochodzi od Pana. Grecja to rzeczywiście korzeń języków Europy a jednocześnie jest niesamowicie egzotyczny. Od siebie dorzucę ciekawostkę o Złotym Runie – wyczytałem, że mieszkańcy Kolchidy (tereny dzisiejszej Gruzji) używali baraniego runa do filtrowania drobinek złota w rzekach i stąd wziął się mit. 🙂 Bardzo chętnie poczytałbym o kolejnych wyrażeniach.

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


The maximum upload file size: 50 MB.
You can upload: image, audio, video, document, spreadsheet, interactive, text, archive, code, other.
Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded.

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.