Co ciekawego słychać w Grecji jesienią?

grecka jesień

Jest taka piosenka, która mówi, że w Grecji nigdy nie jest zimno (Δεν κάνει κρύο στην Ελλάδα – den kani krijo stin ellada). Wbrew pozorom i do Grecji przychodzą chłodniejsze dni.

Od października temperatura zaczyna zauważalnie spadać – dzień pozostaje jeszcze ciepły, ale wieczory są już zimniejsze. Ponieważ sezon na kąpiel w morzu powoli się kończy (tak jest na kontynentalnej części; na Krecie nadal trwa lato), warto się zastanowić, co ze sobą począć o tej porze roku.

Poniżej opisuję najważniejsze wydarzenia, które mają miejsce w miesiącach jesiennych.

grecka flaga

Greckie święta narodowe

Dwudziestego ósmego października przypada bardzo ważne święto ΟΧΙ (ohi), czyli NIE. Upamiętnia ono dzień, w którym grecki premier Joannis Metaksas (Ιωάννης Μεταξάς)  odrzucił ultimatum Mussoliniego żądające zgody na swobodny przemarsz wojsk włoskich przez Grecję. Stanowcze Όχι ze strony Metaksasa oznaczało przystąpienie Grecji do II wojny światowej.

Święto „Ohi” jest dniem wolnym od pracy obchodzonym hucznie w całej Grecji. Oficjalne uroczystości z paradą wojsk organizowane są co roku w Salonikach, jednak mniejsze parady można spotkać też w innych miastach. Cała Grecja przystraja się w tym dniu w narodowe biało-niebieskie barwy.

Kolejnym ważnym dniem jest dzień siedemnastego listopada, który potocznie nazywa się Πολυτεχνείο (Politechnijo). W latach 1967-1974 Grecja była rządzona przez juntę wojskową (po grecku χούντα – hunda). W 1973 roku miał miejsce strajk studentów Politechniki Ateńskiej, który został stłumiony przez policję i wojsko. Czołgi wjechały na teren Politechniki, rozbijając jej bramę wejściową. Podczas tych wydarzeń zginęło między 25 a 200 osób (ich liczba nie została nigdy określona). Rok później junta upadła.

Na pamiątkę tych wydarzeń 17 listopada „świętuje się” obalenie junty. W ten dzień w okolicach Politechniki Ateńskiej mają miejsce demonstracje i starcia z policją, więc centrum Aten lepiej omijać wtedy wielkim łukiem.

greckie panigiri

Święta religijne

Święta religijne związane są z imionami świętych i są również hucznie obchodzone. W tych dniach świętują osoby o tym imieniu, a ponieważ imiona w Grecji są bardzo powtarzalne, zazwyczaj w danym dniu świętuje bardzo dużo osób. Jeśli znacie Greków, którzy noszą poniższe imiona, nie zapomnijcie życzyć im wszystkiego najlepszego – χρόνια πολλά (hronia polla).

Dwudziesty szósty października to dzień św. Dimitrisa (του Αγίου Δημητρίου – tu agiu dimitriju), który jest patronem Salonik. Zatem ten dzień jest w Salonikach dniem wolnym od pracy (w pozostałej Grecji jest to normalny dzień roboczy).

Ósmego listopada przypada dzień Archaniołów Michała i Gabriela (Ημέρα των Ταξιάρχων – imera ton taksiarhon). Wtedy świętują Άγγελος (Angelos), Αγγελική (Angeliki) i Μιχάλης (Michalis).

Kolejnym bardzo popularnym imieniem, które świętowane jest dwudziestego piątego listopada, jest Κατερίνα (Katerina), a w oficjalnej wersji Αικατερίνη (Ekaterini).

Jak już wspomniałam, święta religijne obchodzone są bardzo hucznie. Wokół kościołów, które są pod wezwaniem danego świętego, organizuje się tak zwane panigiri (πανηγύρι). Jest to impreza, która zaczyna się zazwyczaj po wieczornej mszy i trwa do późnych godzin nocnych. Można wtedy zjeść, napić się, potańczyć, a czasami kupić nawet zabawki, ciuchy albo dywany.

Jesienne plony

Jesień to czas intensywnych prac na roli. We wrześniu zbiera się winogrona i wyrabia wino, tak więc jest to doskonały moment na zwiedzanie winnic, poznanie tajników winobrania i na degustację wina. Okres winobrania po grecku nazywa się trigos (τρύγος).

W listopadzie natomiast zaczyna się zbiór oliwek i produkcja oleju. Jest to wtedy główne zajęcie osób pracujących na roli. Zbiór oliwek nazywa się liomazoma (λιομάζωμα). Jeśli macie okazję uczestniczyć w zbiorze choćby przez jeden dzień, to polecam. Ja wprawdzie w zbiorze nigdy nie uczestniczyłam, ale za to pielęgnowałam przez kilka godzin drzewka oliwne. Świetne przeżycie!

Jesień to też okres dojrzewania kasztanów, orzechów i granatu. W wielu wioskach w październiku odbywa się święto kasztanów – η Γιορτή Καστάνου (i jorti kastanu). Kasztany smakują wybornie przyrządzone tak:

kasztany

Jesienne słownictwo

Greckie słowo φθινόπωρο (ftinoporo) oznaczające jesień składa się ze starogreckich wyrazów φθίνω (ftino), czyli zmniejszać się, zanikać, oraz οπώρα (opora), czyli owoc. W nowogreckim na owoc mówi się o karpos (o καρπός).

Ponieważ Grecy życzą sobie zawsze i wszędzie, nie można pominąć jesiennych życzeń. Tak więc na początku jesieni życzymy sobie dobrej jesieni, czyli καλό φθινόπωρο (kalo ftinoporo). Na początku winobrania życzymy sobie dobrego winobrania – καλό τρύγο (kalo trigo), a na początku zbioru oliwek – καλό λιομάζωμα (kalo liomazoma), czyli dobrego zbioru oliwek. Uwielbiam ten zwyczaj składania sobie życzeń na każdym kroku!

Z jesienią kojarzy się też wyraz πρωτοβρόχια (protowrohia), czyli pierwsze deszcze po lecie. A gdy już rozpada się na dobre, użyjemy potocznego określenia βρέχει καρεκλοπόδαρα (wrehi kareklopodara), które ma sens taki jak polskie „leje jak z cebra”, ale dosłownie tłumacząc, znaczy „spadają nogi od krzeseł”. W języku potocznym często się skraca to wyrażenie do βρέχει καρέκλες (wrehi karekles), czyli spadają krzesła. Na tej podstawie możecie sobie wyobrazić, jak intensywny jest deszcz, który (nie tak często muszę powiedzieć) pada jesienią lub zimą.

Jak podoba Ci się Grecja jesienią? Wybierasz się? Daj znać w komentarzu!

Jeśli spodobał Ci się ten wpis, przekaż go proszę dalej. Będę za to bardzo wdzięczna 🙂