Kalo mina, czyli greckie życzenia na dobry początek miesiąca i inne okazje

Na całym świecie ludzie życzą sobie dobrego dnia, dobrego wieczoru oraz udanego weekendu. Natomiast Grecy życzą sobie również dobrego miesiąca, dobrego tygodnia, a nawet czerpania przyjemności z kontynuowania tego, co w danej chwili robimy.

Grecy cieszą się z każdej chwili i zawsze znajdują okazję, aby życzyć dobrze wszystkim wokół, ponieważ w ten sposób mogą wyrazić miłość, radość, szacunek i sympatię do drugiego człowieka.

Przyjrzyjmy się więc, jakich Grecy używają życzeń.

Na dobry początek…wszystkiego

Na początku każdego miesiąca Grecy życzą sobie kalo mina (καλό μήνα). Pierwszy dzień miesiąca symbolizuje nowy początek, więc życzenie dobrego miesiąca napełnia ich nadzieją na udany miesiąc.

Również na początku każdego tygodnia, w poniedziałek, usłyszymy życzenia dobrego tygodnia, czyli kali ewdomada (καλή εβδομάδα). Jeśli życzenia składane są rano, to zazwyczaj połączone są z „dzień dobry”, więc usłyszymy Kalimera, kali ewdomada! (Kαλημέρα, καλή εβδομάδα!).

W ciągu dnia Grecy życzą sobie dobrego popołudnia – kalo mesimeri (καλό μεσημέρι) oraz dobrego późnego popołudnia – kalo apogiewma (καλό απόγευμα). Gdy dzień zbliża się do końca, mówią dobry wieczór – kalispera (καλησπέρα) na przywitanie wieczorową porą, i kalo wradi (καλό βράδυ) na pożegnanie, żeby życzyć udanej dalszej części wieczoru. Jeśli jest już bardzo późno, powiedzą dobranoc – kali nihta (καλή νύχτα) albo też, jeśli jest po północy – kalo ksimeroma (καλό ξημέρωμα), czyli żeby dobrze zaczął się Twój dzień od samego wschodu słońca! (Czyż to nie jest miłe?) Przed snem można też powiedzieć όνειρα γλυκά (onira glika), czyli słodkich snów albo καλόν ύπνο (kalon ipno), czyli dobrego snu.

W piątek po pracy życzymy dobrego weekendu, czyli καλό Σαββατοκύριακο (kalo sawatokiriako) oraz καλή ξεκούραση (kali ksekurasi) – miłego wypoczynku.

Przy stole

Po grecku „smacznego brzmi kali oreksi (καλή όρεξη) i jest to zwyczaj stosowany przez większość narodów. Natomiast Grecy życzą sobie też dobrego trawienia po posiłku – kali honepsi (καλή χώνεψη). Jeśli posiłek im wyjątkowo smakował (lub po prostu chcą sprawić komplement osobie, która przygotowała posiłek) powiedzą ja sta hieria su (γειά στα χέρια σου), co dosłownie oznacza życzenie tej osobie zdrowych rąk (żeby gotowała więcej takich wspaniałych posiłków).

Przy wznoszeniu toastu mówimy zgromadzonym στην υγειά μας (stin igja mas) albo w skróconej wersji γεια μας (ja mas), czyli na nasze zdrowie. Jeśli chcemy natomiast życzyć jednej osobie (bo akurat jesteśmy we dwójkę), powiemy στην υγειά σου (stin igja su) – na twoje zdrowie.

Na zakupach

Niespotykanym nigdzie poza Grecją zwyczajem jest życzenie sobie udanych zakupów – kala psonia (καλά ψώνια) i życzenia po zakupach, których jest więcej w zależności od tego, co kupiliśmy. Np. kaloriziko (καλορίζικο) usłyszymy, gdy kupiliśmy nowy samochód lub dom i ktoś nam życzy wszystkiego najlepszego w związku z tym zakupem. Kaloforeto (καλοφόρετο) używa się, gdy ktoś kupi sobie nowe ubranie lub buty i życzymy mu przyjemności z noszenia tej rzeczy, a kalofagoto (καλοφάγωτο), gdy ktoś kupił jedzenie, więc życzymy mu zjedzenia tych produktów ze smakiem.

Bardziej uniwersalnym zwrotem, który można zastosować w większości przypadków, gdy ktoś kupi lub ma coś nowego, jest me ja (με γεια). Można je wypowiedzieć np. gdy ktoś ma nową fryzurę, kupił nowe ubranie czy nawet zaczął pisać nowego bloga.

Imprezy okolicznościowe

Przy każdej imprezie, takiej jak ślub, chrzciny, urodziny, imieniny, wypowiadamy odpowiednie życzenia.

Na chrzcinach życzymy rodzicom i chrzestnym Na sas zisi (Να σας ζήσει), żeby dziecko się dobrze chowało. Życzenia te wypowiada się również po narodzeniu dziecka.

Na ślubie życzymy nowożeńcom Na zisete (Να ζήσετε), czyli życzenie długiego wspólnego życia, albo powiemy po prostu gratulacje – sigharitiria (συγχαρητήρια). Osobom stanu wolnego, które są obecne na ślubie, życzymy, aby wkrótce również i one bawiły się na własnym ślubie, słowami Kie sta dika su (Και στα δικά σου).

Na imieniny lub urodziny życzy się hronia polla (χρόνια πολλά), czyli wszystkiego najlepszego. Można też powiedzieć oti epifimis (ό,τι επιθυμείς), co oznacza, że życzmy tej osobie tego, co ona sama sobie życzy. Rodzicom i rodzeństwu solenizanta lub solenizantki życzymy na ton hiereste (να τον χαίρεστε) lub na tin hiereste (να την χαίρεστε) w zależności, czy mówimy o mężczyźnie, czy kobiecie. Ten ostatni zwrot dosyć trudno przetłumaczyć na polski, ale chodzi o to, że składamy tym osobom również wszystkiego najlepszego z okazji urodzin lub imienin członka ich rodziny.

Więcej okolicznościowych życzeń znajdziesz we wpisie Greckie życzenia na urodziny i inne okazji.

Inne życzenia

Lista greckich życzeń jest niezwykle długa. Jak widać Grecy mają życzenia na wszelkie okazje, mniejsze, czy większe, lub nawet zupełnie bez okazji. Na co dzień można usłyszeć takie życzenia jak kali sinehia (καλή συνέχεια), czyli dobrej dalszej pracy lub czerpania przyjemności z kontynuowania tego, czym się aktualnie zajmujemy; sto kalo (στο καλό), gdy wychodzimy np. z domu i ktoś nam życzy, aby spotkało nas coś dobrego, tam dokąd idziemy;  kali dulia (καλή δουλειά), czyli dobrej pracy.

Pod żadnym pozorem powyższa lista nie jest wyczerpująca. Jeśli znacie inne greckie życzenia, dodajcie je w komentarzu. Sądzę, że na podstawie powyższego wpisu, można z łatwością wywnioskować, że Grecy są bardzo pozytywnym i gościnnym narodem. Warto się tego od nich nauczyć.

Tymczasem życzę wszystkim Καλό μήνα i czekam na Wasze komentarze.

Cześć! Nazywam się Żaneta Barska. Jestem tłumaczem języka greckiego i miłośniczką wszystkiego, co greckie. Moją misją jest promowanie języka greckiego i kultury Greków, aby jak najwięcej Polaków zainteresować tym krajem i pięknym językiem. Aby ułatwić im naukę języka greckiego, napisałam rozmówki polsko-greckie. Ponadto na moim drugim blogu Pod Akropolem na nowo odkrywam moje ukochane miasto – Ateny.