O greckich wypiekach świątecznych

greckie wypieki świąteczne

Skoro napisaliśmy już kartki z życzeniami świątecznymi, pora zająć się przygotowywaniem słodkich wypieków. W Grecji tradycyjnymi wypiekami, które kojarzą się ze świętami, są: κουραμπιέδες (kurabiedes), μελομακάρονα (melomakarona), δίπλες (diples) i βασιλόπιτα (wasilopita). Mniej słodkim wypiekiem jest χριστόψωμο (christopsomo), czyli wypiek nazwany chlebem Chrystusa (Χριστός + ψωμί), ale o którym też napiszę kilka słów.

Jeśli jeszcze nie mieliście okazji spróbować powyższych słodkości, teraz jest na to najlepszy moment. W Grecji dostaniecie je w każdej piekarni, cukierni i innych sklepach z żywnością. Natomiast, jeśli jesteście w Polsce, skorzystajcie z dostępnych w Internecie przepisów i upieczcie je samemu. Ja w tym roku taki właśnie mam zamiar.

Kurabiedes

Źródło: http://www.inkefalonia.gr/fresh/37466-aivaliotikoi-kourampiedes

To nieodłączny element greckich świąt. Małe ciasteczka o kształcie kuli lub półksiężyca, po których zjedzeniu człowiek jest cały biały od cukru pudru – ζάχαρη άχνη (zahari ahni).

Ciasteczka składają się z mąki, masła, cukru i migdałów. Po upieczeniu skrapia się je wodą różaną i posypuje dużą ilością cukru pudru, tak żeby przypominały białe kulki śniegu. Piecze się je głównie na święta Bożego Narodzenia, ale w niektórych częściach Grecji można je upiec także na inne okazje, np. ślub albo chrzciny.

Nazwa κουραμπιές (kurabies; wyraz w liczbie pojedynczej) pochodzi od tureckiego „kurabiye”, a ten z kolei z arabskiego „ghurayba” i oznacza suche ciastko. Tradycyjnie kurabiedes powinno piec się dwa razy, żeby na dłużej zachowały świeżość.

Melomakarona

Źródło: https://akispetretzikis.com/categories/keik-mpiskota/ta-melomakarona-toy-akh

Melomakarona to kolejny charakterystyczny przysmak świąteczny. Pyszne, kruche ciasteczka z nutką pomarańczy skąpane w syropie miodowo-cynamonowym i posypane orzechami.

Nazwa μελομακάρονο (melomakorono) mimo że kojarzy się z makaronem, nie ma z nim nic wspólnego. W starożytności podczas pogrzebów serwowano okrągłe, płaskie kawałki chleba, które nazywano μακαρία (makaria). W średniowieczu chleb ten zanurzono w miodzie – μέλι (meli) i nazwano właśnie melomakarono.

Inna nazwa tego ciastka to φοινίκι (finiki), co oznacza drzewo daktylowe, ponieważ ciastko przypomina kształtem i kolorem daktyle.

Diples

Źródło: https://www.argiro.gr/recipe/diples/

Δίπλες (diples) to ciastka bożonarodzeniowe, ale spożywa się je także podczas innych uroczystości (a nawet i bez okazji). Przypominają cienkie naleśniki, zawinięte w rulonik, usmażone na głębokim oleju. Po smażeniu polewa się je miodem lub słodkim syropem.

Jest to tradycyjny wypiek na Peloponezie i na Krecie, jednak sposób ich przygotowania na tych dwóch obszarach nieco się różni. Na Krecie jego nazwa to ξεροτήγανα (kserotigana) lub αυγοκαλάμαρα (awgokalamara).

Do diples używa się najlepszych składników, ponieważ symbolizują one chustę, w którą owinięto Jezusa zaraz po urodzeniu. Nazwa diples pochodzi od czasownika διπλώνω (diplono), czyli składać (np. ciuchy).

Wasilopita

Źródło: https://www.argiro.gr/wp-content/uploads/2016/04/mikrasiatikh-basilopita.jpg

To tradycyjny wypiek noworoczny, którego nie może zabraknąć w żadnym domu. Je się ją dopiero po północy po przywitaniu nowego roku. W różnych częściach Grecji βασιλόπιτα (wasilopita) może być wypiekana według innego przepisu. Zazwyczaj jest to okrągłe ciasto przypominające babkę lub τσουρέκι (tsureki), czyli rodzaj słodkiego chleba. Można do niej dodać owoce, przyprawy lub orzechy do smaku. Na wierzchu układa się dekorację z liczbą prezentującą nadchodzący rok.

Przed pieczeniem do ciasta wrzuca się pieniążka – φλουρί (fluri). Kto otrzyma kawałek z pieniążkiem będzie miał szczęście przez cały rok. Podobno zwyczaj ten zapoczątkował Bazyli z Cezarei, który świętuje właśnie 1 stycznia. Mieszkańcy Cezarei złożyli swoje kosztowności na okup dla barbarzyńców oblegających miasto. Legenda głosi, że wróg, widząc ofiarność mieszkańców, odstąpił od murów miasta, nie pobierając nawet okupu. Aby zwrócić bogactwo mieszkańcom, Bazyli zarządził wypiek specjalnego chleba, w którym ukrył kosztowności. Następnie chleb rozdano mieszkańcom i każdy z nich w cudowny sposób znalazł w chlebie przedmiot, który oddał na okup.

Christopsomo

Źródło: http://balkon3.com/en/hristopsomo-greek-christmas-bread/

Jak już wspominałam na początku, χριστόψωμο (christopsomo) to chleb Chrystusa wypiekany specjalnie na święta. Jego znakiem rozpoznawczym jest dekoracyjny krzyż – σταυρός (stawros) wypieczony na wierzchu chleba. Może zawierać orzechy, bakalie i przyprawy, a na wierzchu oprócz krzyża mogą znajdować się również inne motywy, w zależności od regionu.

Podobnie jak diples, christopsomo wyrabia się z najlepszej jakości składników. Tradycja nakazuje, żeby chleb został podzielony na kawałki przez głowę rodziny. Pierwszy kawałek przeznacza się dla Boga, drugi – dla domu, a pozostałe – dla członków rodziny.

Ciekawostka o miodzie

Na koniec wyjaśnię jeszcze jedną kwestię. Większość słodkich wypieków bożonarodzeniowych skąpana jest w miodzie, ponieważ miód symbolizuje długie życie i bogactwo, które chcemy żeby nam przyniósł nowy rok. Być może dotyczy to nie tylko słodkości bożonarodzeniowych, skoro większość greckich wypieków ocieka bogato miodem.

Które wypieki świąteczne najbardziej Wam smakują? Wolicie greckie czy polskie słodkości? Dajcie znać w komentarzu.

Cześć! Nazywam się Żaneta Barska. Jestem tłumaczem języka greckiego i miłośniczką wszystkiego, co greckie. Grecja jest bardzo popularna wśród Polaków, ale język grecki już nie. Dlatego ten blog powstał, żeby zainteresować więcej osób tym pięknym językiem. Mam nadzieję, że mi się to uda.